CO2 uitstoot
EU-ETS

Het extra geld dat overheden momenteel uitgeven om de economische impact van de coronacrisis te verzachten, biedt volgens directeur Olaf Sleijpen van De Nederlandsche Bank (DNB) een kans om de vergroening van de economie een enorme, misschien wel beslissende, impuls te geven. “Als dat geld groen wordt aangewend, kunnen we van de tijdelijke dip in de uitstootdaling een echt keerpunt maken.”

Olaf Sleijpen

directeur van De Nederlandsche Bank (DNB)

Sleijpen is sinds begin 2020 directeur monetaire zaken van DNB. Als openingsspreker op het Rotterdam Energy Port-congres had hij onlangs meer metaforen in petto die de aanwezigen aan het denken zetten. “Als de Covid-19-pandemie een meteoriet is die we niet zagen aankomen voor ze insloeg, is de klimaatverandering als de botsing van de aarde met een andere planeet die we wél zien aankomen.” Dat laatste biedt volgens Sleijpen het enorme voordeel dat bedrijven zich kunnen voorbereiden. “Hoe langer we wachten met noodzakelijke maatregelen om de CO2-emissie terug te brengen, des te groter de onzekerheid en drastischer de ingrepen. Dat zou funest zijn voor de economie en grote schade toebrengen aan bedrijven, banen en onze manier van leven.”

Aanscherping klimaatbeleid

Volgens de DNB-directeur is zowel op nationaal als internationaal niveau een aanscherping nodig van het klimaatbeleid om de doelstelling van het Parijsakkoord te halen. In zijn optimistische toespraak omschreef hij beprijzing van de uitstoot van broeikassen als ‘het meest effectieve instrument om de economie groener te maken’. “Het gebruik van fossiele energie wordt er op een marktconforme wijze door afgeremd en het maakt duurzame investeringen aantrekkelijker ten opzichte van fossiele investeringen.” Als voorbeeld noemt hij de prijs voor CO2 die tot stand komt in het Europese emissiehandelssysteem (ETS). “We zien dat de ETS-prijs recent is opgelopen, zelfs nadat de uitstoot tijdelijk sterk was gedaald als gevolg van de coronamaatregelen. Dat geeft aan dat het ETS echt begint te bijten.”

Sleijpen voegde er op het congres in Rotterdam  aan toe dat er wel iets moet worden ondernomen tegen ‘carbon leakage’: een verslechtering van de Europese concurrentiepositie door aanscherping van het klimaatbeleid. “We zien dat bijvoorbeeld al bij de import van elektriciteit van buiten de EU. Die is de laatste jaren sterk toegenomen in reactie op de gestegen ETS-prijs. Als onderdeel van de Green Deal heeft de Europese Commissie aangekondigd voor een aantal sectoren een koolstofheffing aan de EU-buitengrens in te willen voeren. Dat lijkt me een effectieve oplossing.”

Verduurzaming bedrijfsmodel

Net als de Europese Commissie maakte Sleijpen duidelijk dat het hem een doorn in het oog is dat een sector als de scheepvaart veel CO2 uitstoot zonder dat daar een prijskaartje aan hangt. “Daar moet in Europees verband verandering in komen, zoals er op nationaal niveau een eind moet komen aan de forse kortingen op de energiebelasting die uitstoot-intensieve grootverbruikers van energie nog steeds krijgen.”

Sleijpen pleitte ervoor het Nationale Groeifonds voor een belangrijk deel aan te wenden voor  noodzakelijke klimaatinvesteringen, zoals collectieve warmtenetten, meer laadpalen voor elektrische auto’s en natuurherstel. “De overheid kan private uitgaven aan verduurzaming verder aanjagen door het uitbreiden van fiscale regelingen voor groene investeringen van bedrijven en huishoudens, zoals de Milieu-investeringsaftrek en de Energie-investeringsaftrek. Dit geeft niet alleen op korte termijn een impuls aan de economie, maar draagt ook direct bij aan de klimaatagenda.”

De financiële sector speelt volgens Sleijpen momenteel een belangrijke rol bij het opvangen van de economische gevolgen van het coronavirus. “Zo geven banken op dit moment financieel lucht aan bedrijven en particulieren,” benadrukte hij. “Het is in het belang van de banken om met deze bedrijven te bekijken hoe ze de crisis kunnen doorkomen en kredietwaardig kunnen blijven.”

Verduurzaming van het bedrijfsmodel maakt daarbij volgens Sleijpen altijd deel uit van de oplossing. “Banken en verzekeraars en pensioenfondsen hebben nog steeds veel leningen en investeringen uitstaan bij bedrijven die veel CO2-uitstoot veroorzaken en de biodiversiteit aantasten. En we weten allemaal: die activiteiten zijn op de lange termijn niet houdbaar. Dat merken we nu al. Beleggers en kredietverstrekkers hebben bijvoorbeeld al grote verliezen geleden op beleggingen in en leningen aan de olie- en gasindustrie. Goed financieel risicobeheer zal er toe leiden dat steeds kritischer wordt gekeken naar de uitzettingen bij energie-intensieve bedrijven. En dat beleggingsbeleid en kredietverlening steeds meer in lijn worden gebracht met het Klimaatakkoord van Parijs.”

Klimaat-neutrale haven

Sleijpen sloot zijn toespraak af met de uitspraak dat hij ‘Mainport Rotterdam’ in staat acht het kunststukje te overtreffen van Dutch State Mines (DSM), dat het bedrijfsmodel met succes verlegde naar de petrochemie toen de Limburgse kolenmijnen sloten. “Met alle kennis en vernuft die hier aanwezig zijn, moet het in combinatie met de Rotterdamse mentaliteit van aanpakken mogelijk zijn om van Rotterdam weer nummer één te maken. Ditmaal niet als grootste haven van Europa, maar als eerste klimaatneutrale haven ter wereld.”

Meer weten? Neem contact op.

VNPI Nieuwsbrief

Blijf op de hoogte
van de ontwikkelingen

Meld je aan voor onze nieuwsbrief