biobrandstof
Klimaatakkoord
Klimaatbeleid
Tweede Kamer

Eind januari kwam het rapport Van Geest –bestemming Parijs- uit. Het is bedoeld om de klimaatbeleidskeuzes voor een nieuw kabinet helder te maken. Ik moet zeggen, het is een goed rapport, zeker wat betreft de interactie met het Europese klimaatbeleid. Maar het rapport dreigt te sneuvelen in de doelstellingenbingo.

We hebben een wat langere historie in Nederland met de strategie ‘we halen de doelen niet, dus laten we nog ambitieuzere doelen formuleren.’ Ik voorspel u, dat gaat ook dit keer weer gebeuren. De druk is te groot en de narratief – voor sommige politici en bureaus – te aantrekkelijk. ‘Dit is het aller aller groenste kabinet ooit’ zal een van de openingszinnen zijn bij de persconferentie in november (gokje).

Het rapport Van Geest presenteert 3 illustratieve pakketten, die in meer of mindere mate drie punten van een driehoek vormen, waarbinnen het komende kabinet het beleid kan formuleren. Zoals te zien in het webinar van het klimaatakkoord stuurt Ed Nijpels zijn advies richting optie B: een Nederlands doel van 55%. Alle andere scenario’s voldoen volgens Nijpels namelijk niet aan de Nederlandse doelstelling van 49%. Het rapport simplificeren tot een dergelijke keuze is jammer, want de illustratieve scenario’s zijn niet bedoeld om tussen te kiezen. En het doet ook afbreuk aan het goede rapport wat er ligt. Het is overigens ook helemaal niet nodig, Diederik Samsom komt bij variant A al uit op 52%. Hij raamt op basis van het aangescherpte EU-beleid dat een hogere reductie wordt bereikt. Dat lijkt me niet onbelangrijk om eens goed door te rekenen (is tot op heden nog niet gebeurd). Er zijn ook hybride varianten mogelijk van de pakketten die Van Geest aanreikt. Maar ik krijg de indruk dat die nuance niet aan Ed Nijpels of sommige politici is besteed.

Is er dan geen kritiek mogelijk op dit rapport? Zeker wel. Op 1 punt had het rapport in mijn ogen wel wat uitgebreider gemogen: de uitvoerbaarheid. Er wordt wel (wat) aandacht aan besteed, maar wat mij betreft in onvoldoende detail om over 2 maanden aan de formatietafel met zo’n 5 partijen ook daadwerkelijk een keuze te maken. Sowieso is de uitvoerbaarheid een wat ondergeschoven kindje in het Nederlandse klimaatbeleid.

Overigens vereist de eerder genoemde variant B ook het loslaten van de cap op CCS en limiet op biobrandstoffen voor het wegverkeer. Of menig (politieke) partij zich dit realiseert is maar de vraag. Ik zie verschillende partijen voor de 55% doelstelling pleiten en tegen CCS. Of dat er bij optie B grotere problemen ontstaan bij de verdeling van de kosten, zoals het rapport duidelijk aangeeft, lijken ook de grootste voorstanders van een eerlijkere verdeling, maar even te vergeten.

Biobrandstoffen komen er ook bekaaid vanaf in het rapport. Het rapport leunt sterk op verdere opschaling op EV, wat ik overigens prima kan begrijpen, maar in de jaren ‘20 bestaat het wagenpark, ook bij 100% nieuwverkoop in 2030, gemiddeld voor minimaal 90% uit auto’s met een verbrandingsmotor. Met het oog op de doelstelling in 2030 wordt de potentie van biobrandstoffen in mijn ogen onvoldoende meegenomen. Het alternatief voor die tweede biobrandstoffen is een grote daling in het autogebruik afdwingen. Van Geest denkt dat rekeningrijden dit effect kan bewerkstelligen. Aan de onderbouwing van die stelling mag nog wel wat worden gewerkt.

Met een blik voorbij 2030 is ook de innovatieopgave breed, denk aan synthetische brandstoffen die biobrandstoffen zullen aanvullen vanaf 2030 en samen kunnen zorgen voor een volledige decarbonisatie van luchtvaart, zeevaart en een deel van zwaar wegverkeer. Deze opties dienen snel ontwikkeld te worden, indien men voor de ambitieuze scenario’s kiest. Anders lukt het namelijk eenvoudigweg niet. We weten wat de voorwaarden zijn om dit duurzaam te doen, met oog voor biodiversiteit. Het klein houden van de sector helpt niet: bewaak duurzaamheid met voorwaarden, niet met beperking van volume.

Mijn vrees is dat een goed rapport wordt versmald tot een wedstrijdje ‘wie heeft de hoogste ambitie’. Optie C zal bij voorbaat worden afgeserveerd door menig partij, terwijl dat scenario nou juist laat zien dat Europees klimaatbeleid werkt. Wist u dat in 2016 PBL de reductie raamde op 23%? Dat betekent dat het EU-beleid steeds effectiever wordt. Centrale vraag aan de onderhandelingstafel wordt; redeneer je vanuit het Europese beleid of laat je de (hogere) nationale doelstelling leidend zijn? Welk doel in 2030 is ook echt uitvoerbaar en wat is de effectiviteit van de extra nationale maatregelen? Om die vragen goed te beantwoorden, moeten wel alle variabelen op tafel liggen. En dat liggen ze nu niet.

Vandaar mijn oproep aan de formerende partijen. Besteed net zo veel aandacht aan de uitvoerbaarheid en impact van het beleid als aan de hoogte van de doelstelling. Het halen van de doelstellingen is namelijk ook belangrijk.

Mijn advies is om naar analogie van de EU ook in Nederland een ‘impact assessment’ uit te voeren, alvorens de doelstellingenbingo leidt tot hogere doelstellingen.

Meer weten? Neem contact op.

VNPI Nieuwsbrief

Blijf op de hoogte
van de ontwikkelingen

Meld je aan voor onze nieuwsbrief